Kuraka Pawkar (Vilca)
Antash runakunapa llaqtan muyuqninpi hatun pirqakunata tiyachirqaku; llaqta muqu ukunpiñataq hatun machaykunata ruwarqaku maqanakuypi pakakunankupaq. Paykuna allpa-masin runakunawan allpata qichunakuqku.
muyuqninpi alrededor de
tiyachi erigir, colocar
muqu colina
ukhu interior
machay caverna
maqanakuy ocasión de guerra
pakaku- refugiarse
allpa terreno, tierra
qichunaku- disputarse una cosa entre dos o más personas, batallar entre sí,
Antash runakunas Larawkunawan allpata qichunakusqaku. Hanan urqupi Qarawanka kachitas qichunakuqku. Unay pachas chay qichunakuy kasqa, ispañulkunapa ñawpaqnintaraq. Qarawanka kachiqa Antash runakunapa allpanpis karqa. Chaysi Larawkuna Antash runakunata maqaspan Antash wayqukama qatimusqaku. Unaysá kuskamanta maqanakuy kasqa.
hanan elevado
unay antes; hace mucho tiempo
ñawpaq-ta antes
maqa pegar; castigar; agredir
wayq’u quebrada; aluvión
qhatimu- arreárselo; perseguir
khuska juntos, parejo
Maqanakuypi Larawkuna llalliptinkus, Antash kuraka Pawkar sutiyuq, Laraw apu kurakata kirichasqa kaynata nispam, “Maqanakuypi llallirquwankikum, manam chayllapichu qawanakunanchik, manaraqmi lliwniykuchu tukuniku; allpaykuta, kachiykuta apayta munaptiykichikqa, kirichasqayki waqaypi, kay muchkata wiqiwan huntachiypi llallinakusun, qam llallirquwaptiykiqa Qarawanka kachiykutam saqisqaykiku”.
llalli- aventajar; ganar
khirkicha- desafiar
lliw entero; todos
tuku- terminar, consumir
muchk’a mortero
llallinaku- vencer
hunt’a- llenar; colmar
hunt’achi- llenar; saciar
saqi- dejar; abandonar; permitir
Laraw kurakaqa qari tukuspas anri nisqa.
Hinaspankus iskaynin kurakakuna chinpan chinpan churanakuspanku, runankunapa ñawpaqninpi waqasqaku. Muchkaman pakchakuykuspankus waqasqaku llapa kallpankuwan, Pawkar kurakaqa nanayta qaparispansi waqasqa,
- Ayayay, ayayay, mamáy, ayayay, mamay... -nispan.
qhari viril; valiente
anri sí; cierto
iskaynin ambos
chinpa en frente
chura- poner
churanaku- desafiarse
kallpa fuerza, poder
wiksu- (wikru-) encorvarse
pakcha (aquí agazaparse, encorvarse)
qhapari- gritar, vociferar, llamar a voces
nanay dolor
Chayna waqasqanpis makinwan uyanta puqchikuykuspan tuqayninwan wiqinta huñuspa muchkata huntarqachisqa.
Chaynas Antash kurakata waqaypi, llallirquspa. Hinaptinsi Laraw runakunaqa llakisqa llaqtankuta kutisqaku mana Qarawanka kachita apaspanku. Pawkar kurakapa yachayninwan Antash allpakuna, Qarawanka kachinkuna mana makinkumanta asurqachu. Kanankaman chay allpakunaqa Antash runakunapa willkankunapa makinpi...
uya cara, rostro
thuqay saliva
huñu- juntar, reunir; sumar
phuqchi- fluir (aquí cubrirse [el rostro])
phuxtsu- (aimara) sacar con las manos
wiqi lágrima
asu- aproximarse (aquí retirarse)
yachay astucia
kuti- volver, retornar
willka sagrado; nieta *(aquí descendiente)
No hay comentarios:
Publicar un comentario